از دیدگاه اندیشمندان و بزرگان

ابعاد سیره نگاری و رفتار عترت

موضع گیریهای اجتماعی و پدیدار ساختن جریانهای اجتماعی و هدایت آنها از مهمترین بعد اندیشه و رفتار امامان معصوم (ع) میباشد. این مهم باید در سیرهنگاری مورد دقت قرار گیرد. یک سو نگری در اندیشه و رفتار عترت رسول الله (ص) از کج راهگی است که آسیب جدی به منش و روش عترت متوجه میسازد. زیرا عترت در زندگی و رفتارشان به عباتهای فردی و انجام کارهای موردی بسنده ننمودهاند، تا نویسنده به ابعاد شخصی و فردی اندیشه و رفتار آنان بسنده نماید؛ بلکه بعد اجتماعی اندیشه و رفتار آنان و پدیدار ساختن جریانهای مهم اجتماعی از سوی امامان مهمترین ویژگی سیره آنان است. اگر نویسنده از این بعد غفلت نماید و نقش رهبران دینی و عترت رسول الله (ص) را در مسائل و جریانهای اجتماعی نادیده انگارد، میتوان گفت [ صفحه ۱۵۰] به طور قطع شناخت صحیح از سیره امامان نداشته و نتوانسته عترت و جانشینان رسول الله (ص) را در ابعاد گوناگون تبیین دین و رهنمون جامعه به اهداف رسالت، تحلیل نماید. عترت هیچگاه از جریانهای اجتماعی به دور نبوده است. بلکه تمام شؤون رسول الله (ص) به غیر از وحی رسالی به آنان انتقال یافته است و همان نقشی را که رسول الله (ص) در جامعه ایفا مینماید، به عهده جانشینان وی میباشد. بدین صورت بعد مهم نقش رسول الله (ص) و عترت پدیدار ساختن یک جریان بزرگ اجتماعی است. به همین خاطر در سیره نگاری، نقش عترت باید در ابعاد اجتماعی به طور دقیق و صحیح مورد پژوهش و دقت قرار گیرد و موضع گیریهای آنان مورد بررسی قرار گیرد، تا در موارد مشابه بتوان از اندیشه و رفتار آنان الگو گرفت و آنان را پیشوا و الگوی خویش برگزید. بر این اساس در سیره نگاری به بیان زندگی نامه امامان و نیز بازگو نمودن فضایل آنان نباید بسنده نمود، که این گونه نوشتارها جامع و کامل نخواهند بود، بلکه نقش آنان و موضع گیریهای امامان را در راستای جریان های اجتماعی باید تحقیق و تحلیل نمود. در این راستا برای شفاف ساختن اندیشهها و رفتار امامان، نخست باید جریانهای اجتماعی زمان امامان مورد نگرش قرار گیرد؛ زیرا بدون آگاهی از این جریانها، دستیازی به موضع گیری های امامان ممکن نخواهد بود. از این رو آگاهی از جریانهای زمان امامان امری بایسته میباشد. دوران دو قرن و نیم زندگی اجتماعی عترت همزمان با دو جریان مهم اجتماعی است که از جانب امویان و عباسیان پدیدار شده است. تحلیل زندگی امامان بدون توجه به این دو جریان مقدور هیچ نویسندهای نخواهد بود. [ صفحه ۱۵۱] زمان امام کاظم (ع) همانند امامان بعد از خودش همزمان با شکل گیری دولت عباسیان میباشد. عباسیان بزرگ ترین قدرت سیاسی و جریان اجتماعی هستند که بعد از امویان در جامعه اسلامی شکل گرفتند و بیش از پنج قرن بر امت اسلامی حکمرانی نمودند. جریان اجتماعی بزرگ عباسیان و موضع گیری آنان در برابر چالشگران به خصوص علویان و به ویژه عترت رسول الله (ص) از اهتمام بالا بهره ور است، که بدون بررسی آنها امکان تحلیل صحیح از سیره امامان معاصر آنان امکان نخواهد داشت. در این بخش دو جریان مهم اجتماعی یعنی جریان اجتماعی عباسیان و جریان اجتماعی تشکل همسوی اهل بیت (ع) مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
برگرفته از کتاب امام کاظم علیه السلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *