امامت و رهبری، حاکمان زمان

ابومسلم و نصر بن سیار

همین که نصر بن سیار توانمندی ابومسلم و استحکام نفوذ او را دید، نامهای نزد بزرگ امویان – مروان – فرستاد، و در نامه از او
خواست که به کمک او بشتابد و پیش از آن که حکومتش در آتش انقلاب بسوزد، به او یاری برساند و این اشعار حماسی را در
نامهی خود نوشته بود: أری خلل الرماد و میض نار و یوشک ان یکون لها ضرام فان النار بالعیدان [ ۵۷۴ ] تذکی و ان الحرب اولها
کلام فان لم یطفئها عقلاء قوم یکون وقودها جثث وهام اقول من التعجب لیت شعری أیقاظ امیۀ أم نیام فان کانوا لحینهم نیاما فقل
صفحه ۱۶۴ از ۲۷۲
قوموا فقد حان القیام [ ۵۷۵ ] . مروان از پاسخ دادن به او ناتوان بود و در جواب، نامهای به او نوشت و ناتوانی خود را از کمک به او
و چون .«. کسی که حاضر است، چیزی را میبیند که غایب نمیبیند » : و خاموش سازی آتش فتنه به اطلاع او با این عبارت رساند
نصر از یاری او ناامید شد، از والی عراق – یزید بن عمرو بن هبیره – کمک خواست و نامهای به او نوشته و نامه را با این اشعار ختم
کرد: ابلغ یزید و خیر القول اصدقه و قد تبینت أن لا خیر فی الکذب بأن ارض خراسان رأیت بها بیضا اذا أفرخت حدثت بالعجب
فراخ عامین الا انها کبرت و لم یطرن و قد سربلن بالزغب [ صفحه ۳۷۶ ] فان یطرن و لم یحتل لهن بها یلهبن نیران حرب ایما لهب
به اربابت بگو! پیروزی جز با نیروی فراوان ممکن نیست و من برای او یک مرد رزمنده هم » : ۵۷۶ ] . یزید به حامل نامه گفت ]
۵۷۷ ] . این بود که نصر دربارهی خارج شدن از آن تنگنا اندیشید و سرانجام در نامهای به کرمانی و شیبان خارجی، این ] «. ندارم
اشعار را نوشت: أبلغ ربیعۀ فی مرو و من یمن ان أغضبوا قبل أن لا ینفع الغضب و لینصبوا لحرب ان القوم قد نصبوا حربا، یحرق فی
حافاتها الخطب ما بالکم تنشبون الحرب بینکم کان اهل الحجا عن رأیکم عیب و تترکون عدوا قد احاط بکم ممن تجمع لا دین و لا
حسب لا عرب مثلکم فی الناس نعرفهم و لا صریح موال، ان هم نسبوا قوم یقولون قولا ما سمعت به عن النبی و لا جائت به الکتب
من کان یسألنی عن اصل دنیهم فان دینهم أن یقتل العرب [ ۵۷۸ ] . تصمیمات نصر در پیروزی بر رویدادها، به جایی نرسید، انقلاب
رو به [ صفحه ۳۷۷ ] گسترش بود، شهرهای بزرگ خراسان یکی پس از دیگری سقوط میکرد و ابومسلم مست پیروزیهائی بود که
نصیبش شده بود و این اشعار را میخواند: ادرکت بالحزم و الکتمان ما عجزت عنه ملوک بنیمروان اذ حشدوا ما زلت اسعی
بجهدی فی دمائهم و القوم فی غفلۀ بالشام قد رقدوا حتی طرقتهم بالسیف فانتبهوا من نومۀ لم ینمها قبلهم أحد و من رعی غنما فی
ارض مسبعۀ و نام عنها تولی رعیها الاسد [ ۵۷۹ ] . لشگریان ابومسلم شروع به فتح شهرها و قلعه ها نمودند و به دشمن خسارتهای
جانی و مالی جبرانناپذیر وارد میکردند، به طوری که نصر، تاب مقاومت در برابر آن نیروی سهمگین را نداشته، سوار بر اسب
خود شده و فرار را بر قرار اختیار کرد، و به جایی بین ری و همدان رفت و در آن جا به صورت ناشناس، در هالهای از غم و اندوه از
دنیا رفت [ ۵۸۰ ] . ابومسلم تمام خراسان و شهرها و روستاهای اطراف آن را گرفت. پس از آن به فکر آزادسازی عراق افتاد و
سپاهیانش چون موجی، که از میان آن پرچمهای سیاه – شعار بنیعباس – سر برآورده بود، روانه شدند. او موفق شد بدون کمترین
مقاومتی، عراق را فتح کند، و بدین وسیله حکومت بنیعباس به دست ابومسلم به پیروزی رسید. اما داستان سقوط دولت اموی و
کشتار رئیس این دولت – مروان – و آنچه که بر سر بنیامیه – از انواع شکنجه و سرکوبی – از طرف بنیعباس آمد، در آینده آن
جا که دربارهی دوران سفاح بحث میکنیم، سخن خواهیم گفت. محققا سخن گفتن از عواملی که باعث سقوط دولت اموی شد،
چیزی است که ضرورت بحث از زندگانی امام موسی علیه السلام آن را ایجاب میکند. آن بزرگوار بخشی از زندگی خود را
گذرانده و این رویدادها و مشکلات اجتماعی به گوشش [ صفحه ۳۷۸ ] میخوردند که مسیر زندگی تودهی مردم را دگرگون
ساخته است، عمر شریف آن حضرت به هنگام سقوط دولت اموی، به یازده سالگی رسیده بود و این دورانی است که به صاحبش
اجازه میدهد، تا بسیاری از مشاهدات و مسائلی را که، برخورد میکند به حافظهی خود منتقل کند و در ذهن خود نگه دارد. امام
علیه السلام انحراف نهضت را از مسیر واقعی خود که انگیزهی اصلی آن باز گرداندن حکومت به دست اهل بیت علیهم السلام بود تا
امت اسلام بتواند از عدالت و رفاه و آزادی و آرامش برخوردار گردد، مشاهده میکرد. لیکن با تأسف زیاد نهضت، حامل خلافت
به بنیعباس شد و ایشان نیز تصمیم بر قتل و نابودی و سرکوبی علویان گرفتند. و خانه های علویان سراسر اندوه و مصیبت و رنج
شد. و طبیعی است این مسائل در وجود امام موسی بن جعفر علیه السلام اثر عمیقی گذاشته و قلب او را پر از اندوه شدید و غم
[ فراوان ساخته بود. [ صفحه ۳۸۱
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگانی امام کاظم علیهالسلام نوشته: محمد رضا عطایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *