نقش اجتماعی

احتجاجات و مناظرات امام کاظم

اشاره
یکی از محورهای مهم فعالیتهای علمی و فرهنگی امامان علیهمالسلام بخش احتجاجات و مناظرات آن بزرگواران با دانشمندان ملل مختلف و رهبران افکار و مکاتب فکری عصر خود میباشد. این محور مهم کاری در حیات علمی و فرهنگی امامان (ع) از آنچنان جایگاه بلند، ابعاد گسترده و محتوای غنیای برخوردار است که میتوان آن را فرازهای برجستهی تلاشهای فرهنگی ائمه (ع) به حساب آورد. شیخ طبرسی یکی از دانشمندان بزرگ شیعه مجموعهی این محور کاری پیشوایان (ع) را در کتابی تحت عنوان «الاحتجاج» گرد آورده که بسیار ارزشمند است. احتجاجها و مناظرات ائمه (ع) با افراد و گروهها نیاز به زمینه و فراهم کردن مقدمات داشت.این مقدمات گاهی از سوی مخالفان آنان و گاهی از سوی خود آن عزیزان فراهم میشد. نسبت به بعضی از امامان (ع) نیز خلفای معاصر آنان نقش مهمی در گردآوری دانشمندان ملل گوناگون و ترتیب محفل مناظره و گفتگوی رو در روی آنان با امامان داشتند. البته هدف اساسی آنان از این اقدام، سیاسی بود و به منظور محکوم کردن ائمه و منزوی ساختن ایشان انجام میگرفت؛ ولی هیچگاه و در مورد هیچیک از امامان به این هدف شیطانی خود نرسیدند، چه آن که پیشوایان معصوم (ع) در پرتو برخورداری از بینش و دانش گستردهی خدادادی در همهی صحنههای علمی بر خصم، چیره میشدند، چندان که حریف ناچار میشد بر ناتوانی خود و دانش گستردهی امام (ع) اعتراف کند و در برابر عظمت علمیاش سر تعظیم فرود آورد. عظمت و برجستگی این نوع از تلاشهای فرهنگی ائمه (ع) در مقایسه با بعضی از [ صفحه ۱۵۶] تلاشهای دیگر آنان در چند چیز است. ۱- طرف مقابل آنان، عالمان و دانشمندان، یا سران جناحها و گروههای فکری بودند که در جامعه به ویژه در میان پیروان خود موقعیت ممتازی داشتند و پیروزی امام برایشان بازتاب گستردهای در جامعه به ویژه در میان پیروان آنان داشت. ۲- محتوای این گفتگوها و مناظرات بیشتر، مباحث اصولی و زیر بنایی فرهنگی و اعتقادی بود که با روشن شدن آنها بسیاری از مسائل فرعی و جنبی نیز روشن میشد. ۳- مباحث مطرح شده در این مناظرات به طور معمول مباحث روز بود. یعنی مباحثی بود که مسلمانان در جامعهی خود با آنها روبهرو و درگیر بودند؛ از این رو تبیین آنها در اولویت قرار داشت. اینک – پس از این مقدمه کوتاه – بخشی از احتجاجات و مناظرات موسی بن جعفر (ع) را مرور میکنیم.
برگرفته از کتاب زندگانی امام کاظم علیه السلام نوشته: علی رفیعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *