آثار

بخشی از رساله امام کاظم در مورد حادث بودن هدایت

آیهی مبارکه دلالت بر حدوث و عروض هدایت دارد، بدیهی است که هر عارضی ناگزیر از به وجود آورندهای است همان طوری
که ناگزیر از پذیرنده (معروضی) است. اما ایجاد کنندهی هدایت، خدای تعالی است، از این رو به خدا نسبت داده و فرموده است:
[اولئک الذین هداهم الله] و اما پذیرندگان هدایت، صاحبان عقل درستاند و به این مطلب نیز اشاره فرموده و گفته است: [اولئک
هم اولوالالباب]. واضح است که انسان، معرفت و هدایت را از بعد جسمانی و اعضای بدن نمیپذیرد، بلکه از جهت عقل خویش
میپذیرد، پس اگر دارای عقل کامل نباشد همان طوری که واضح است، درک و دریافت معرفت برای او غیر ممکن است. آخوند
ملاصدرا – خدایش بیامرزاد! – بر حادث بودن هدایت و این که فاعل هدایت خدای [ صفحه ۲۱۲ ] تعالی است استدلال کرده و
ای هشام! خدای متعال به وسیلهی عقول حجتها را بر مردم تمام » : سخن را در آن باره به درازا کشانده است. امام علیه السلام فرمود
کرد و انبیاء را بیان حق یاری نمود و با دلیل، آنان را به پروردگاری خویش راهنمایی کرده و فرموده است: [و خدای شما خدای
یکتایی است که خدایی جز او نیست، او بخشاینده و مهربان است، همانا در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و شد شب و روز و
کشتیها که در دریا حرکت میکنند، بدانچه سود دهد مردمان را و آنچه از آسمان، آب فرستاد، پس زنده گردانید بدان وسیله زمین
را پس از آن که پژمرده بود و پراکند در آن از هر جنبندهای و گردانیدن بادها و ابر رام شده میان آسمان و زمین، البته نشانه ها است
۳۲۱ ] . امام علیه السلام در حدیث خود بیان کرده است که خداوند انبیای خود را به وسیله عقول ] «[ برای گروهی که به خرد دریابند
برتر، کامل ساخته تا بر بندگانش، حجتها و راهنمایان راه خیر و نجات باشند و اگر بر آنها چنین لطفی را، روا نداشته بود، هر آینه
شایستگی برای زمامداری امتها و راهبری آنان نداشتند، زیرا که ناقص نمیتواند دیگران را کامل سازد. خداوند پیامبران خود را به
وسیلهی بیان حق و نشانه های راستی، پشتیبانی کرده و آنان را بر پروردگاری خویش راهنمایی نموده و راه و روش معرفت و توحید
خود را با دلایلی کوبنده که گواه بر هستی و دلیل یکتایی اوست، بر آنها نشان داده است و نشانه هایی از آثار خلقت خود را بر آنان
وانمود کرده است و – به گفتهی منطقیون – بدیهی است که معلول دلیل بر علت و اثر، راهنمای بر مؤثر است. و این آیه کریمه که
در ضمن حدیث امام علیه السلام آمده است، مشتمل بر بخشی از آثار مهمی است که از آنها به وجود خدای تعالی استدلال
میکنند.
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگانی امام کاظم علیهالسلام نوشته: محمد رضا عطایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *