آثار

بخشی از رساله امام کاظم در مورد زمین

از جمله نشانه های شگفتآور خدا، آفرینش این سیارهای است که ما روی آن زندگی میکنیم. خداوند طوری آن را آفریده است
که در هر بیست و چهار ساعت یک بار به دور خود میگردد و سرعت حرکتش هزار میل در ساعت است و اگر با سرعت صد میل
در ساعت به دور محور خود میگشت، طول شب و روز به ده برابر اندازهی کنونیاش میرسید. و آفتاب در فصل تابستان تمام
گیاهان را میسوزاند و شبها به حدی سرد میشد که تمام گیاهان و جانداران منجمد میشدند. همان طوری که اگر خورشید به
زمین نزدیکتر از مقدار کنونی میبود، هر آینه اشعهای که نور خورشید بر زمین میتابید به درجهای میرسید که، زندگی روی
زمین غیر ممکن میشد، همان طوری که اگر بیش [ صفحه ۲۱۵ ] از اندازهی فعلی، دورتر از زمین میبود، قضیه بعکس میشد و
اشعه کم شده و سرما به حدی میرسید که، زندگی روی زمین امکانپذیر نبود. اگر زمین همچون ماه کوچک میبود و یا حتی
قطر زمین به اندازهی یک چهارم قطر فعلیاش میبود، نمیتوانست پوشش آب و هوای موجودی را که محیط بر آن است نگه دارد
و درجهی حرارت در زمین به حد مرگ و نابودی میرسید. اگر قطر زمین دو برابر وضع موجود بود، نیروی جاذبه اجسامش دو
برابر مقدار فعلی میشد و به دنبال آن سطح هوا پایین میآمد و فشار هوا زیاد شده اثر زیادی روی زندگی میگذاشت، زیرا که
پهنهی مناطق سردسیر به وسعت زیادی گسترده شده و از طرفی مساحت زمینهایی که شایستگی برای سکونت دارند، به شدت
کاهش مییافت. به این ترتیب جمعیتهای آدمی ناگزیر باید از یکدیگر جدا زندگی کرده و یا در جاهای دور از هم میزیستند و
گوشهنشینی و تنهایی در بین آنها زیاد میشد و مسافرت و ارتباط غیر ممکن، بلکه نوعی از افسانه و خیال میگشت. اگر زمین به
اندازهی خورشید میشد، جاذبهی آن نسبت به اجسام دو برابر موجود، تا صد و پنجاه برابر آن میشد و به این ترتیب از ارتفاع
حجم هوا کاسته میشد و وزن جانداران به بیش از یکصد و پنجاه برابر وزن حقیقی آنها میرسید، چنان که زندگی فکری به
گونهی عمومی ناممکن میگشت [ ۳۲۶ ] . خداوند، زمین را ویژگی دیگری نیز بخشیده است، به این ترتیب که برای زمین پوششی
از گاز غلیظ قرار داده است که ارتفاعش به ۸۰۰ کیلومتر میرسد، که از تمام عناصر ضروری زندگی، در آن موجود است، از
طرفی باعث جلوگیری از سقوط شهابهای کشندهی آسمانی است. و از طرفی باعث رساندن حرارت خورشید به صورت معتدلی
بر زمین است، به طوری که گیاهان و جانداران بتوانند در آن جا زندگی کنند، همچنان که در انتقال آبها و بخارات از اقیانوسهای
بزرگ به قاره ها مؤثر است که اگر همان پوشش گاز (اتمسفر) نبود، قاره ها تبدیل به زمین خشک و بیآب و علف میگشت. در
صورتی که پارهای از ستارگان دارای چنین پوششی نیستند و به همین دلیل از ظهور حیات محروماند. کرهی مریخ دارای پوششی از
گاز هست، اما بسیار رقیق و [ صفحه ۲۱۶ ] صلاحیت برای زندگی ندارد، چون اکسیژن ندارد. ستارهی زهره پوستهای از گاز دارد،
اما گازی است که از بی اکسید کربن ساخته شده و صلاحیت برای زیستن ندارد، و همچنین کره ماه پوششی دارد اما رقیق و خالی
از عناصر ضروری و لازم برای زندگی مانند گاز اکسیژن [ ۳۲۷ ] . از جمله امتیازاتی که خداوند به کره زمین داده، آن است که
زمین را نیلگون قرار داده تا پذیرای نور و روشنی باشد و نیز آن را در سطحی هموار قرار داده تا راه رفتن بر روی آن امکانپذیر و
قابل کشت و زرع باشد. منافعی که در آبها، رودخانه ها، کوه ها و معادن، از آیات و نشانه های قدرت و شگفتیها وجود دارد، باعث
حقا که از بزگترین آیا الهی که ما همیشه و در هر حال با او » : بسی تعجب و شگفتی است. مرحوم، امام کاشف الغطا میفرماید
برخورد داریم، همین زمینی است که بر روی آن زندگی میکنیم و از آن برخورداریم و زندگی ما به آن وابسته است. آغاز ما از او
و سرانجام، بازگشت ما به اوست. (از آن آفریدیم شما را و بدان باز میگردید.) [ ۳۲۸ ] . همواره روی زمین راه میرویم و خاک آن
را در کشت و کار و در طول نسلها زیر و رو میکنیم و تغییرات زیادی را در آن ایجاد مینماییم، در تمام شؤون زندگی با آن
سرو کار داریم و همواره خیرات و برکاتش را بر ما ارزانی میدارد و ما از آن، غافل و سرگرمیم و از شگفتیهای آن، رو بر تافته و
از قدرتنمایی عظیم و ساخته برجسته، و دلایل عظمت و قدرت موجودات آن، غافلیم. این خاکی که ما آن را از پستترین و
خوارترین اشیاء میدانیم و در نظر ما یک خاک و یک عنصر است، چه عناصر بیشمار و خواص بیحسابی را دارا است. دانهی
گندم را در آن میپاشی، چند برابر محصول میدهد، لوبیا و عدس و نظایر آنها، از انواع حبوبات را با طعم و خاصیت مختلف در
زمین میپاشی، چندین برابر از همان نوع را برداشت میکنی و در همان زمین هستهی خرما و دانهی انگور و قلمهی انجیر و سیب و
دیگر [ صفحه ۲۱۷ ] میوه های نظیر آنها را میکاری، در نتیجه میوه های مورد علاقه و با مزه های گوناگون و خاصیتهای مختلف
زمین منشاء موالید ثلاث: جماد، نبات و حیوان است، و آن را سه مادهی فوقانی مهم آب، هوا و نور » : و میفرماید «. برداشت میکنی
خورشید زیر پوشش گرفته است. پس زمین، هم باعث زندگی و هم، باعث مرگ است و درد هم در آن است و دارو هم از آن.
ستاره های آسمان قابل شمارش است، اما ستاره های زمین را نمیتوان شمرد. آری ستاره های زمین، معدنها و عناصر زمین قابل
شمارش نیستند و همواره شریعت اسلام، قرآن و حدیث ارزش زمین را والا شمرده و به صراحت و یا به اشاره، از آن توصیف
میکند و میفرماید: [آیا زمین را کافی و فراهم آورنده قرار ندادیم، برای مردگان و زندگان] [ ۳۲۹ ] ، [و زمین را پس از آن
گسترانید و هموار ساخت، و از آن، آب و علف و چراگاهش را برآورد] [ ۳۳۰ ] و [پس باید انسان به طعام خود بنگرد، ما آب را به
گونهای خاص ریختیم، آنگاه زمین را به خوبی شکافتیم، رویانیدیم در آن دانه را و انگور و سبزیها، زیتون و خرما، و باغهای
۳۳۲ ] . براستی که اندیشه های روشن و خردهای والا که، تمام وسایل علم جدید را به خدمت ] [۳۳۱] «[ پردرخت و میوه و چراگاه را
گرفته است هنوز موفق به تحلیل تمام عناصر زمین و استخراج همهی معادن و گنجینه های نهفته در آن نشده است با این که زمین
یکی از آفریده های خدا بلکه سادهترین مخلوقات خدا است، پس چقدر قدرتش عظیم و صنعتش شگفتآور است…!
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگانی امام کاظم علیهالسلام نوشته: محمد رضا عطایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *