اصحاب و شاگردان, نقش تربیتی و ارشادی

تربیت یافتگان مکتب امام کاظم

اشاره
از جمله محورهای مهم فعالیتهای فرهنگی – تربیتی امام کاظم (ع) پرورش افراد زیادی از حقجویان و دانشپژوهان بود. امام (ع) به رغم مشکلات و گرفتاریهای فراوانی که از ناحیهی سردمداران جاهطلب بنیعباس برایش پدید آمده بود، موفق شد صدها رجال علمی و دانشمند برجسته در زمینههای فقه – حدیث، تفسیر، کلام و دیگر رشتههای علمی تربیت کند. شمار شاگردان و تربیت یافتگان مکتب پیشوای هفتم (ع) در منابع رجالی مختلف ذکر شده است. شیخ طوسی در کتاب رجال خود رقم آنان را ۲۷۰ نفر ذکر کرده است. [۳۰۶] . احمد بن خالد برقی آنان را ۱۶۰ تن میداند. [۳۰۷] باقر شریف و قرشی اسامی ۳۲۱ نفر از شاگردان و راویان آن حضرت را با شرح مختصری از زندگی هر یک از آنان ذکر کرده است. [۳۰۸] . به احتمال قوی رقمهای فوق باید تعداد شاگردان معرف و ممتاز آن حضرت باشد و شاگردانی که از نظر علمی در مرتبهی پایینتری قرار داشته و شهرت و موقعیت علمی و اجتماعی چندانی نداشتند، در این شمارش منظور نشدهاند. زیرا بیشتر شاگردان پدر بزرگوارشان امام صادق (ع) – که بنابر تصریح بسیاری از مورخان و منابع رجالی تعداد آنان بالغ بر چهار هزار نفر میشد – پس از رحلت آن حضرت، به فرزندش موسی بن جعفر (ع) روی آوردند و در زمرهی شاگردان آن گرامی درآمدند. البته همهی آنان از نظر علمی و مراتب رشد و کمال انسانی در یک سطح نبودند؛ حتی [ صفحه ۱۳۰] در میان آنان افرادی بودند که از نظر اعتقادی در صراط مستقیم امامت قرار نداشتند. بعضی نیز در ابتدا در مسیر حق و معتقد به امامت پیشوای هفتم بودند لیکن بعد از گرفتاریهایی که برای آن گرامی به وجود آمد و حضرتش به زندان افتاد و شهید شد راه انحراف در پیش گرفته به جرگهی واقفیه پیوستند و تن به امامت امام رضا (ع) ندادند. بعضی از اصحاب و شاگردان امام کاظم (ع) به پایهای از وثاقت و کمال رسیدند که همهی فقها و دانشمندان شیعه آنان را تصدیق نموده و روایاتشان را پذیرفتهاند. از میان مجموعه اصحاب و راویان ائمه علیهمالسلام که تعدادشان به هزاران نفر میرسید تنها تعدادی اندک از آنان به این مقام والا نائل آمدهاند. در میان محدثان و دانشمندان رجالی مشهور است که از میان اصحاب ائمه (ع) وثاقت و صداقت و امانت هیجده نفر مورد اتفاق همگان است. [۳۰۹] از این تعداد شش نفر از اصحاب امام باقر (ع)، شش نفر از اصحاب امام صادق (ع) و شش نفر دیگر از یاران موسی بن جعفر (ع) هستند؛ شش نفر اخیر عبارتند از: یونس بن عبدالرحمان، صفوان بن یحیی، محمد بن ابیعمیر، عبدالله بن مغیره، حسن بن محبوب و احمد بن محمد بن ابینصر. [۳۱۰] . اینک – در حد گنجایش درس – شرح حال برخی از پرورش یافتگان مکتب امام کاظم (ع) را مرور می کنیم.
برگرفته از کتاب زندگانی امام کاظم علیه السلام نوشته: علی رفیعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *