پدر و مادر (شجره نامه)

حمیده، بانوی پاک، مادر امام کاظم علیه السلام

حمیده، بانوی پاک، مادر امام کاظم علیه السلام
انسان کامل شخصیتی است که ظرفیت وجودی خویش را با پذیرش حکمت، معارف الهی، صفات حمیده و انجام اعمال حسنه به حداکثر ممکن افزایش داده، به نهایت درجه یقین رسیده، در عرفان و شناختِ حق، گوی سبقت را از دیگران برباید.
مصداق کامل انسان کامل در انبیاء الهی و ائمه اطهار علیهم السلام متجلی شد. ولی وارستگان دیگری هم بودند که به طور نسبی به این مقام شامخ دست یافتند. به نظر می‏رسد که مادران فرهیخته ائمه هدی علیهم السلام نیز از گروه اخیر باشند. زیرا از دامان پر مهر آنان برجسته‏ ترین شخصیتها و کاملترین افراد نوع بشر پا به عرصه وجود نهادند؛ انسانهایی که قلم از توصیف آنان عاجز است. پیدا است که تحمل و باروری چنین وجودهای نورانی تنها متناسب با مادرانی است که با فرزندان خود (یعنی امامان معصوم) سنخیت روحی و اخلاقی داشته باشند.
یکی از بانوان نمونه، ام‏الائمه حضرت حمیده است. این ماه عالمتاب، همسر امام صادق علیه السلام و مادر امام کاظم علیه السلام است. و به تعبیری پنج امام بعدی (یعنی امام رضا، امام جواد، امام هادی، امام حسن و امام زمان) نیز فرزندان وی و از نسل ایشان به حساب می‏آیند. بدین ترتیب حضرت حمیده حلقه اتصالی میان امام صادق و ائمه بعد از ایشان است.
متأسفانه در باره این شخصیت بی‏نظیر نیز همچون بسیاری از شخصیتهای گرانمایه شیعه مطلب چندانی در دست نیست. خلاصه مطالبی که در باره ایشان بدانها دست یافتیم، به قرار ذیل است:

اسامی، کنیه، القاب
نام شریف این بانوی گرانقدر، حَمِیدَه یا ُحمَیدَه است. امام باقر علیه السلام در نخستین برخورد از ایشان پرسیدند: نامت چیست؟ گفت: حمیدهلقب ایشان (مصفاه) به معنای پاک و خالص و پیراسته است. این لقب را امام باقر علیه السلام زمانی که می‏خواستند ایشان را به امام صادق علیه السلام هدیه کنند، انتخاب کرده، فرمودند: (حمیده مصفاه من الادناس) حمیده از بدیها پاک شده است.
یا (حمیده مصفاه من الارجاس) حمیده از پلیدیها پاک شده است.
بنابراین اگر در سخن راویان و شرح حال نویسان می‏بینیم که از این بانوی گرامی تحت عنوان (حمیده المصفاه) یاد شده، از همین جا ناشی شده است. مثلاً می‏بینیم که علی بن‏ میثم می‏گوید: (اشترت حمیده المصفاه … جاریه مولده) حمیده مصفاه جاریه (کنیز) مولدی خرید.
لقب دیگری که در برخی از گزارشها برای این بانوی عالی مقام ذکر شده، (مهذبه) است. در روایت مسعودی آمده است: (حمیده … مهذبه) حمیده، تهذیب شده است. یعنی از تمامی آلودگیهای روحی، خالص و پاک است و دارای اخلاق و اوصاف نیکو است. و شاید واژه (مهذبه) مترادف جمله‏ای باشد که به دنبال آن در روایت مسعودی و برخی دیگر آمده است؛ (مصفاه من الارجاس) یعنی پاک و پیراسته از زشتیها و آلودگیها است.
در همین گزارشها از ایشان به عنوان (سیدالاماء) و (سیده‏الاماء) (یعنی سرور کنیزان) نیز یاد شده است.
لقب دیگری که برای حضرت حمیده ذکر کرده‏اند (لؤلؤه) است.
کنیه شریف ایشان (ام محمد) است.
بنابراین، کنیه و اسامی و لقبهای این بانوی فرهیخته عبارتند از:
۱ـ حمیده
۲ـ مصفاه
۳ـ مهذبه
۴ـ سیده الاماء
۵ـ سید الاماء
۶ـ لؤلؤه
۷ـ ام محمد.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *