احادیث و سخنان

دیدگاه اهل بیت – فقه و احکام مسجد

برخی از احکام مسجد در فقه این گونه بیان شده است: ۱ – نجس کردن مسجد (کف، سقف، دیوار و پشت بام) حرام است. ۲ – اگر مسجد یا فرش آن نجس شود، بر همه مسلمانان مکلف واجب است آن را پاک کنند. پاک کردن مسجد بر نماز نیز مقدم است. اول تطهیر مسجد، آنگاه نماز، مگر وقت نماز تنگ باشد. ۳ – اگر کسی توان تطهیر مسجد را ندارد، به دیگران اعلان کند و کمک بگیرد. ۴ – بیرون بردن اثاث و موقوفات مسجد حتی ریگهای آن جایز نمیباشد. ۵ – دفن میت در مسجد جایز نیست. ۶ – انسان جنب و نیز زنی که در حالت عادت ماهانگی است، حرام است در مسجد توقف کند. ولی میتواند از دری وارد و از در دیگر بیرون رود. (مشاهد ائمه اطهار (ع) نیز حکم مسجد را دارند). ۷ – در مسجد الحرام و مسجد النبی (ع) جنب و زن حائض به هیچ وجه، حق وارد شدن را ندارند. ۸ – جنب و حائض نمیتوانند چیزی در مسجد بگذارند. ۹ – برداشتن چیزی از مسجد، مانند کیف یا کفش برای این افراد در صورتی جایز است که از دری وارد و از در دیگر بیرون روند. [ صفحه ۱۳۸] ۱۰ – بردن عین نجس و جسم متنجس (نجس شده) به مسجد اگر بیاحترامی به مسجد باشد حرام است. ۱۱ – مسجد اگر خراب هم شود عرصه آن در مالکیت کسی قرار نمیگیرد. ۱۲ – مستحب است هنگامی که انسان به مسجدی وارد میشود دو رکعت نماز تحیت (احترام) به جا آورد. اگر نماز واجب یا مستحبی هم به جا آورد، تحیت به حساب میآید. ۱۳ – مستحب است چراغهای مسجد را روشن نمایند. ۱۴ – کسی که میخواهد وارد مسجد شود، مستحب است لباس تمیز و قیمتی بپوشد و خود را عطرآگین کند، یا بنی آدم خذوا زینتکم عند کل مسجد. [۳۲۸] «ای فرزندان آدم زینت و آرایش خویش را هنگام مسجد رفتن برگیرید». ۱۵ – خوابیدن در مسجد اگر ناچار نباشد و سخن گفتن در مورد امور دنیا و خواندن شعر اگر نصیحت نباشد مکروه است. ۱۶ – آب دهان و اضافات دیگر بدن را در مسجد انداختن، بلند صحبت کردن و گم شده را اعلام نمودن، مکروه است. ۱۷ – راه دادن بچهها و دیوانهها به مسجد مکروه است. ۱۸ – کسی که پیاز یا سیر خورده و بوی دهانش مردم را آزار میدهد، مکروه است وارد مسجد شود.(کسانی که پاهایشان در داخل کفش بو میگیرد با آن حالت و با آن جورابها وارد مسجد نشوند.) [ صفحه ۱۳۹] ۱۹ – برهنه کردن بدن در مسجد، (مکشوف شدن عورت و ناف، پاها تا زانو و رانها) مکروه است. ۲۰ – کشتن جانوران در داخل مسجد مکروه است. اگر بیحرمتی باشد حرام است. ۲۱ – آوردن سلاح در داخل مسجد و در سمت قبله قرار دادن آن مکروه است. ۲۲ – اجرای حد و داوری در مسجد مکروه است. ۲۳ – نصب عکس و تصویر در مسجد مکروه است. ۲۴ – بر مرد مستحب است نماز مستحبی را در منزل، و نماز واجب را در مسجد به جا آورد. ۲۵ – نماز زن در خانه افضل از مسجد است. ۲۶ – عبور کردن از مسیری که مسجد در بین آن قرار دارد مکروه است، مگر اینکه دو رکعت نماز بخواند. ۲۷ – بلند کردن صدا در مسجد مکروه است، مگر برای اذان و یا سخنرانی مذهبی و…. ۲۸ – داستان سرایی و قصه گویی در مسجد روا نیست. ۲۹ – انجام مراسمات در مسجد در صورتی که با نماز خواندن منافات نداشته باشد جایز است. بنابراین برگزاری مراسماتی که مزاحم نمازگزاران شود جایز نیست. ۳۰ – هنگام باران، نماز در منزل به پا میشود، اذا ابتلت النعال فالصلوه فی الرحال. [۳۲۹] «هنگامی که نعلینها تر شود (با آمدن باران) نماز در منزل است». [ صفحه ۱۴۰] ۳۱ – مستحب است مسجد را تمیز و جارو نمایند، که در روایت آمده است اگر بیرون بردن زباله از مسجدها به مقدار چیزی که چنانچه در چشم بیافتد، به چشم آزار میرساند، باعث غفران گناهان میشود. [۳۳۰] . ۳۲ – مستحب است از همه زودتر وارد و از همه دیرتر بیرون آید. ۳۳ – همسایه مسجد نمازش را در مسجد بخواند که روایت از رسول الله (ص) است: لا صلوه لجار المسجد الا فی المسجد. [۳۳۱] . از احکام یاد شده این نکته روشن است که مسجد محل عبادت و نماز و تهجد است. اولویت اول برای مسجد، عبادت و پرستش خداوند سبحان میباشد. سایر امور در مسجد اولویت ندارند. این که گفته میشود در صدر اسلام مسجد پایگاه امور اجتماعی و اقتصادی یا نظامی و یا قضایی بوده است، با این اولویت هماهنگ نمیباشد. البته اجرای مراسم قرآنی و اجرای مراسم عزاداری اهل بیت (ع)، و نیز خطابههای دینی و بسیج نیروها از مسجد به سوی جبهههای نبرد با کفار و تبهکاران، در راستای اهداف مساجد می باشد. و نیز این نکته که در مسجد رسول الله (ص) بسیاری از امور اجتماعی و اقتصادی انجام میگرفته، مورد انکار نیست؛ لیکن آیا این امور از شؤون مسجد بوده است یا به علت شرایط خاص آن زمان در مسجد اجرا میشده است؟! [ صفحه ۱۴۱]
برگرفته از کتاب امام کاظم علیه السلام الگوی زندگی نوشته: حبیب الله احمدی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *