اصحاب و شاگردان

شاگردان امام کاظم – محمد بن ابیعمیر

یکی دیگر از شاگردان برجستهی آن حضرت محمد بن ابیعمیر بود؛او با پیگیری و کوشش بسیار به فراگیری علوم اهل بیت و تدوین و جمعآوری آنها میپرداخت؛ به طوری که گنجینهای پربها و ارزنده در مباحث مختلف اسلامی فراهم آورد؛ وی که از شاگردان امام رضا علیهالسلام نیز بود، نزد اهل سنت هم جایگاهی ویژه دارد. روایات بسیاری از او به دست ما رسیده که مجموع روایتش در کتب اربعه به ۶۴۵ مورد میرسد؛ مرحوم شیخ طوسی در فهرست نقل میکند که او ۹۴ کتاب تالیف کرده است؛ از آنجا که یکی از وجوه شیعیان امام به شمار میرفت، هارون الرشید او را به زندان افکند تا بتواند دیگر اصحاب امام را شناسایی کند؛ یا به قولی برای آنکه از قبول منصب قضاوت امتناع کند. مرحوم شیخ مفید در اختصاص، مدت زندان او را ۱۷ سال [۲۲] ، و مرحوم نجاشی آن را ۴ سال نوشته است. [۲۳] . در مدتی که او از طرف حکومت سمتگر عباسی تحت تعقیب بود و طی سالهایی که در زندان به سر میبرد، این کتابها از بین رفت؛ و گفته شده که خواهرانش سعیده و آمنه آنها را در این مدت در زیر خاک دفن کردند تا به دست هارون نیفتد اما با این حال کتابها نابود شد؛ و گفته شده که آنها را در جایی قرار دادند و آب باران بر آنها ریخت و از بین رفت؛ از این رو او روایات را با تکیه بر حافظهاش یا با استفاده از آنچه به روایت دیگر منتقل نموده بود نقل میکرد. مرحوم شیخ طوسی در کتاب عده او را از کسانی شمرده که اصحاب به روایاتی که بدون سند نقل کرده است همانند روایات سنددار عمل میکردند و علت آن را این امر دانسته که تنها از روات ثقه روایت نقل میکرده؛ مرحوم نجاشی نیز فرموده: اصحاب به مراسیل او اعتماد میکنند و گروهی به تبع گفتار شیخ این را مسلم پنداشته و در روایات بدان عمل میکنند؛ که از جمله روایات موضوع سن یائسه شدن زنان است که براساس مرسلهی ابن ابیعمیر در زنان قرشی ۶۰ سال و در غیر آن ۵۰ سال است. اما این عقیده پنداری بیش نیست؛ چرا که روایاتی در دسترس است که او مسندا نقل کرده و از روات ضعیف نقل حدیث نموده است؛ و این سخن که او جز از ثقات نقل حدیث نمیکند با وجود این احادیث نقض میگردد؛ چرا که شاید روایات مرسلهی او نیز از افراد غیر موثق نقل شده باشد؛ یا اگر هم موثق بودهاند از نظر او چنین است و اگر نام آنان را ذکر میکرد، از نظر ما ثقه نبودند. اما گفتار مرحوم شیخ طوسی، این سخن او اجتهادی است که از گفتار مرحوم کشی، مبنی بر اینکه او را همه تایید کرده اند، استنباط نموده و اجتهادش با سخن مرحوم کشی سازگار نیست؛ چرا که اولا: گفتار او آن است که این افراد خود موثقند نه افرادی که از آنان نقل میکنند. و ثانیا: خود مرحوم شیخ طوسی به این حرف عمل نکرده و در مواردی که حدیث این گونه است به جهت خدشه در روایت آن را رد کرده است.
برگرفته از کتاب صحیفه امام کاظم نوشته: جواد قیومی اصفهانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *