احادیث اخلاقی

علم و دانش از دیدگاه امام کاظم علیه السلام

امامان اهل بیت علیهم السلام حاملان مشعل نهضت علمی در جهان اسلامند و ایشانند که در اجتماعات اسلامی نخستین آثار حیات
فکری را بنا نهادند و هم آنانند که مسلمانان را به مسائل مهمی فراخواندند، تا زندگی خود را بر پایهی اندیشهی علمی استوار
سازند، براستی کتابهای حدیث و فقه پر است از سخنان رسیده از آنها در ترغیب به فراگیری علم و دانش. [ صفحه ۲۶۸ ] امام موسی
علیه السلام به این دعوت سازنده توجه خاصی داشت، مسلمانان را به طور جدی بر تحصیل علم و تفقه در دین دستور داده و آنان را
از آموزش برخی از علوم که در پیشبرد زندگی آنان بیفایده است برحذر داشته است. مورخان نقل کردهاند که آن بزرگوار وارد
مسجد پیامبر (ص) شد، گروهی را دید که اطراف مردی را گرفتهاند و او را بزرگ میدارند و در بزرگداشت او مبالغه میکنند، به
این شخص کیست؟ علامه است! علامه چیست؟ داناترین شخص به انساب و سرگذشت اعراب. آن دانشی » : یکی از یارانش فرمود
و رو به اصحابش کرد و علومی را که سودمند بوده و «. است که نه از ندانستنش زیانی، و نه از دانستنش سودی عاید کسی میشود
تنها علم سه تا است: علم به اصول » : شایسته است برای آنها که زندگی خود را در راه کسب آن، از دست بدهند بیان فرمود و گفت
زیرا که در علم نسبشناسی و شناخت سرگذشت «… عقیدتی، واجبات الهی و سنت استوار (اخلاقی) و جز اینها فضیلت است
اعراب، چیزی که باعث رشد فکری گردد و یا تمدن و فرهنگ بشری را بسازد و یا باعث پیشرفت و دگرگونی در زندگی مسلمانان
گردد، وجود ندارد. بنابراین نه زیانی بر نادان و نه سودی برای دانا دارد. از این رو امام علیه السلام اهمیت آن را ناچیز شمرده و
فرموده است، تا در سایر علوم وقت را صرف کنند. امام علیه السلام با اصحابش راجع به آنچه که سزاوار است بدانند، سخن گفته
دانش مردم را چهار نوع یافتم: اول، آن که آفریدگار خود را بشناسی. دوم، آن که بدانی تو را چگونه آفریده » : است، میفرماید
و این چهار «. است. سوم، آن که مقصود از آفرینش تو چیست. چهارم، آنچه را که باعث بیرون رفتن تو از دینت میشود، بشناسی
اول، واجب است که خدا را » : بخش سخن امام علیه السلام را، مرحوم سید محسن امین به شرح زیر [ صفحه ۲۶۹ ] توضیح داده است
بشناسی که خود لطفی است. دوم، شناخت نعمتهایی است که خداوند به تو مرحمت کرده که در برابر آن وظیفه سپاسگزاری و
عبادت داری. سوم، بدانی که مقصود از آفرینش تو با واجبات و مستحباتی که بر تو مقرر کرده تا مستحق اجر و پاداش گردی،
. [۴۴۱] « چیست؟ چهارم، آنچه را که تو از خط طاعت خدا بیرون میسازد، بشناسی و از آن اجتناب ورزی
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگانی امام کاظم علیهالسلام نوشته: محمد رضا عطایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *