احادیث و سخنان

ملائکه و منازل ائمه

عن المفضل بن عمر قال: دخلت علی ابیعبدالله (ع)، فبینا انا جالس عنده، اذ اقبل موسی ابنه و فی رقبته قلاده فیها ریش غلاظ، فدعوت به فقبلته و ضممته الی، ثم قلت لابیعبدالله: جعلت فداک، ای شیء هذا الذی فی رقبه موسی؟ فقال: هذا من اجنحه الملائکه. قال، فقلت: و انها لتاتینکم؟ قال: نعم، انها لتاتینا و تتعفر فی فرشنا، و ان هذا الذی فی رقبه موسی من اجنحتها.
بصائر ج ۲ باب ۱۷
ترجمه:
مفضل بن عمر گوید: وارد شدم به محضر امام ششم حضرت صادق (ع)، و در آن حالی که در خدمت آن حضرت نشسته بودم: فرزندش موسی آمد، و در گردن او گردنبندی بود که در آن پر غلیظی زده شده بود، پس من او را به طرف خود خوانده، و او را بوسیده و در بغل گرفتم.
سپس عرض کردم به امام ششم: فدایت گردم، چیست این که در گردن موسی است؟ فرمود: این از پرهای ملائکه باشد. عرض کردم: آیا ملائکه به منازل شما وارد میشوند؟ فرمود: آری آنها میآیند، و به رختخوابهای ما خودشان را میمالند، و این که در گردن فرزندم میبینی از پرهای آنها باشد.
توضیح: درباره این حدیث شریف توضیحاتی داده میشود:
۱- ملائکه از عالم ماورای ماده، و از اجسام لطیفه محسوب میشوند. و در عالم ماورای ماده دو مرتبه در عالم اجسام وجود دارد که: اجسام لطیفه عالیه، و اجسام لطیفه دانیه.
در مرتبه عالیه: ملائکه هستند که به درجات مختلف و روی برنامهها و وظائف گوناگون مشغول طاعت هستند. و در مرتبه دانیه: انواع جن وجود دارند که به لحاظ آلودگی در ذات آنها از جهت نورانیت و ظلمت و ایمان به حق و کفر و قرب به خداوند سبحان و بعد از او مراتبی پیدا میکنند، چنانکه میفرماید: و انا منا المسلمون و منا القاسطون فمن اسلم فاولئک تحروا رشدا و اما القاسطون فکانوا لجهنم حطبا ۷۲ / ۱۵٫ [۱] .
۲- ملائکه از لحاظ خلوص ذات و طهارت و صفاء و نزاهت از آلودگی، یکنواخت آفریده شده، و نقطه ظلمت و جهت منفی در وجود آنها نبوده، و ذات پاک و نورانی آنها به جز خوبی و خیر و اطاعت و عبودیت و صلاح و توجه به روحانیت و انجام وظائف الهی، چیز دیگری را اقتضاء نمیکند.
آری ملائکه چون زجاجه در مقابل نور و حقیقت، فانی بوده، و هیچ گونه خودنمایی و خودخواهی و عصیان و تخلفی ندارند، این است که خداوند متعال از جریان حالات آنها نقل میفرماید: و اذ قال ربک للملائکه انی جاعل فی الارض خلیفه قالوا اتجعل فیها من یفسد فیها و یسفک الدماء و نحن نسبح بحمدک و نقدس لک – ۲۰ / ۳۰٫ در پاسخ کلام خداوند که فرمود: میخواهم در زمین خلیفهای از طرف خود خلق کنم، گفتند: آیا میخواهی در محیط تیره و از خاک شخصی را که آلوده به خاک مادی تیره است قرار بدهی، و به اقتضای مادیت افساد در زمین و بلکه خونهای همدیگر را بریزند؟ در صورتی که ما پیوسته مشغول تسبیح و تقدیس تو را کرده و ستایشگر هستیم.
۳- تفاهم در عالم ملائکه با القاء مراد و تلقین در روح طرف است، و گفتن و شنیدن با زبان و گوش فقط در عالم ماده و حیوان و انسان صورت میگیرد.
و چون بخواهند با انسان مادی تفیهم داشته باشند: لازم است با قذف در قلوب و نکت در اسماع یا ایجاد صوت خارجی صورت بگیرد، و در باب ۱۹ ذکر شد.
۴- در صورتی که ملائکه بخواهند با انسان مانوس و ملاقات و مصاحبت نمایند: لازم میشود که ایجاد صورت و شکل کرده و متشکل به صورت خارجی شوند، البته به صورت حیوان پاک یا انسان باصفاء.
توضیح اینکه: همین طوری که ملائکه با القاء و ایجاد صوت و قذف در قلوب و نکت در اسماع تفهیم و تفاهم مینمایند: در صورت احتیاج و ماموریت به ملاقات و مصاحبت خارجی با افراد انسان و اولیاء پروردگار متعال، به وسیله تشکل به یکی از صوری که مورد نظر و متناسب مقام باشد: متشکل میگردند. و متشکل شدن برای آنها که جسم لطیف و پاک و نورانی و هیچ گونه کدورتی ندارند: به مجرد اراده صورت میگیرد.
چنانکه ما در عالم خواب یا مکاشفه (فیمابین نوم و یقظه) یا در حال انقطاع از بدن و انعزال از ماده، این مطالب را درک میکنیم، و این معانی بسیار مبرهن و روشن است.
و یکی از مصادیق روایت شریف – عبدی اطعنی حتی اجعلک مثلی تقول لشیء کن فیکون (که به عبارت مختلف نقل شده است): این مورد و این معانی است.
و اگر کسی حقیقتا قلب خود را تهذیب و تزکیه کرده، و چون ملائکه روح خود را از ارجاس اخلاقی تطهیر نموده، و ظلمات و حجب باطنی را برطرف کرد: امثال این مطالب و حقایق را با چشم ایمان مشاهده خواهد کرد. ان الذین قالوا ربنا الله ثم استقاموا تتنزل علیهم الملائکه الا تخافوا و لا تحزنوا – ۴۱ / ۳۰٫ [۲] .
۴- در ارتباط به این مطالب آیاتی در موضوع نزول ملائکه به انبیاء در موارد مخصوص وارد شده است. و همچنین در مجلد سابع بحارالانوار ط قدیم باب ان الملائکه تاتیهم: روایات مختلفی راجع به این موضوعات نقل شده است. از حضرت صادق سلام الله علیه است که فرمود: ملائکه نازل میشوند بر ما روی اثاث خانه و بر فراشها و حاضر میشوند بر مائدهها و برای ما از سبزیهای لطیف میآورند، و پرهای خود را بر بچههای ما میمالند، و مانع میشوند از رسیدن حشرات و حیوانات موذی بر ما، و اوقات نماز حاضر شده و با ما نماز میخوانند، و هر روز از اخبار جدید ما را مطلع میسازند. ابوحمزه ثمالی میگوید، وارد شدم به خانه امام چهارم حضرت سجاد (ع)، و آن حضرت چیزهایی را جمع کرده و به کسی که در پشت پرده بود میداد. عرض کردم: فدایت شوم، چیست که آنها را جمع میکنی؟ فرمود: اضافاتی است از پرهای کوچک ملائکه و آنها را پس از رفتن آنان جمع کرده، و به گردنبند فرزندهای ما میبندیم. عرض کردم: آیا ملائکه اینجاها میآیند؟ فرمود: آری میآیند و به این پشتیها تکیه میکنند.
پی نوشت ها:
[۱] و از ما جمعی تسلیم هستند، و گروهی برنامه به خود رسیدگی و تقسیط منافع دارند، پس آنانکه در تسلیم هستند: طلب رشد میکنند. و اما قاسطون: در جهنم خواهند سوخت.
[۲] آنان که گفتند پروردگار ما خدا است، و سپس در این برنامه استقامت کامل داشتند: ملائکه بر آنان نازل شده و بشارت میدهند که میترسید و محزون نگردید.
—————————————————————————————————————————————–
منبع: احادیث صعب امام هفتم و بررسی و تحقیق و توضیح لازم از آنها؛ علامه مصطفوی؛ مرکز نشر آثار علامه مصطفوی چاپ اول ۱۳۸۵٫
برگرفته از کتاب دانشنامه امام کاظم علیه السلام

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *