نقش اجتماعی, نقش تربیتی و ارشادی

مناظره امام کاظم با مخالفان فکری

مردی که نفیع انصاری [۳۶۵] نامیده میشد بر در کاخ هارون الرشید با موسی بن جعفر (ع) دیدار کرد. وی وقتی دید امام کاظم (ع) به محض رسیدن به درب کاخ مورد احترام و تجلیل دربان قرار گرفت و بدون معطلی به درون کاخ بار یافت از عبدالعزیز بن عمر پرسید این شیخ کیست؟ گفت: بزرگ خاندان ابوطالب، شیخ آل محمد (ص)؛ موسی بن جعفر است. نفیع گفت: من زبونتر و ناتوانتر از این گروه ندیدهام؛ این همه احترام و تجلیل را از کسی میکنند که توانایی دارد آنان را از تخت قدرت به زیر بکشد؛ زمانی که (از نزد هارون) بیرون آید حالش را میگیرم. عبدالعزیز به وی گفت: این را نکن! اینان خاندانی هستند که کم اتفاق میافتد [ صفحه ۱۶۲] کسی با آنان بحث کند و درمانده و برای همیشه شرمنده نگردد. پس از آن که امام (ع) از کاخ هارون بیرون آمد، نفیع لگام چارپای آن حضرت را گرفت و گفت: تو کیستی؟ امام فرمود: «اگر از نسبت من میپرسی، من فرزند محمد (ص) حبیبالله، فرزند اسماعیل، ذبیحالله، فرزند ابراهیم خلیلالله هستم و اگر از شهرم میپرسی، شهر من جایی است که خداوند حج را بر مسلمانان – اگر تو از آنانی – در آنجا واجب کرده است. و اگر در صدد مفاخره هستی (باید بگویم) سوگند به خدا، مشرکان قوم من (قریش) راضی نشدند با مسلمانان قوم تو (انصار) هم کفو گردند تا آن که گفتند: ای محمد! همتایان قریشی ما را به نبرد با ما بفرست. و چنان چه خواستار موقعیت و نامی بدان که ما کسانی هستیم که خداوند در نمازهای واجب، درود بر ما را واجب کرده و دستور داده بگویید: «اللهم صل علی محمد و ال محمد» ما «آل محمد» هستیم، چارپا را رها کن! نفیع در حالی که دستهایش به لرزه افتاده بود، افسار مرکب را رها کرد و سخت، زبون و شرمنده شد. عبدالعزیز به او گفت: نگفتم، به او کاری نداشته باش!؟ [۳۶۶] . پیش از این نیز به پارهای مناظرات آن حضرت با ابوحنیفه اشاره کردیم. [۳۶۷] . [ صفحه ۱۶۳] خلاصه یکی از محورهای مهم فعالیتهای فرهنگی امامان (ع) بخش احتجاجات و مناظرات آنان با دانشمندان ملل مختلف و صاحبان افکار و مکتبهای فکری عصر خود میباشد، که زمینههای آن گاهی از سوی آنان و گاه از سوی خود امامان (ع) فراهم میشد. این نوع از تلاشهای امامان (ع) ویژگیها و برجستگیهای خاصی داشت: ۱- طرف مناظره قشر آگاه و روشنفکر جامعه بود. ۲- محتوای مناظرات، بیشتر مباحث اصولی و زیربنایی فرهنگی و اعتقادی بود. ۳- مباحث مطرح شده در این مناظرات معمولاً مسائل روز و مبتلا به بود. از موسی بن جعفر (ع) احتجاجها و مناظرات زیادی با خلفای معاصر خود، دانشمندان یهودی و مسیحی، عالمان درباری و عناصر مخالف خط امامت بر جای مانده که ما در این درس به موارد و نمونههایی از آنها اشاره کردیم. [ صفحه ۱۶۴] پرسش ۱- مناظرات ائمه (ع) در میان فعالیتهای فرهنگی آنان از چه جایگاهی برخوردار بود؟ ۲- ابویوسف قاضی که بود و چه مناظرهای با امام کاظم (ع) داشت؟ ۳- به یک مورد از مناظرات پیشوای هفتم (ع) با دانشمند مسیحی اشاره کنید. ۴- مناظره موسی بن جعفر (ع) با هارون درباره چه موضوعی بود؟ ۵- نفیع انصاری کیست؟ و چگونه از امام کاظم (ع) شکست خورد؟ [ صفحه ۱۶۵]
برگرفته از کتاب زندگانی امام کاظم علیه السلام نوشته: علی رفیعی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *