امامت و رهبری، حاکمان زمان

چیزهایی که بر امام واجب است

اسلام تمام مسؤولیتهای سخت را متوجه امام دانسته و بر او واجب کرده است تا در برابر مصالح مسلمانان نستوه بوده و شؤون آنان
را رعایت کرده و برای پیشرفت زندگی آنها کار کند و ایشان را از همهی عوامل انحطاط و عقبماندگی دور سازد. متخصصان این
قبیل بحثها، برخی از واجبات مهمی را که انجام آنها بر امام واجب است به شرح زیر بیان کردهاند: ۱ – حفظ دین و پاسداری از
اسلام و نگهداری آن از خطر هواپرستان که نسبت به ارزشها و اخلاقیات بیباکند. ۲ – حمایت از حریم اسلام و دفاع از آن، تا
مردم سرگرم زندگی خود بوده و با [ صفحه ۱۲۹ ] ایمنی بر جان و مال بتوانند به سیر و سفر بپردازند. ۳ – مرزبانی به وسیلهی ابزار و
– تجهیزات و نیروی زیاد، به حدی که دشمن نتواند شبیخون بزند، و هتک ناموس کند و یا خون مسلمان و یا کافر ذمی را بریزد. ۴
با کافران دشمن اسلام مبارزه کند، تا آن جا که اسلام بیاورد و یا وارد در ذمه اسلام گردند، به منظور قیام و اجرای حق خدا، یعنی
همان پیروزی دین خدا بر همهی ادیان. ۵ – اجرای احکام و از بین بردن دشمنیها، به طوری که ستمگری، ستم نکند و ستمدیدهای،
ناتوان نماند. ۶ – اجرای حدود، به منظور پرهیز از محرمات و حفظ جان و مال مردم. ۷ – گزینش افراد درستکار و لایق و سپردن
– ولایتها به افراد مطمئن و دلسوز، به منظور کنترل کارها، با کاردانی و شایستگی و حفظ اموال به وسیلهی افراد درستکار. ۸
جمعآوری غنایم جنگی، صدقات و مالیات بر آنچه که از طریق نص و یا اجتهاد واجب کرده است، بدون ظلم و تجاوز بر حق
کسی. ۹ – پرداختن حق هر کسی را از بیتالمال بدون زیادهروی و یا نقصی، و به موقع پرداختن، نه دیرتر و نه زودتر از وقت مقرر.
۱۰ – اشراف داشتن بر امور تودهی مردم، بدون این که بر استانداران و کارگذاران خویش اعتماد کند. زیرا گاهی ممکن است
ای داوود! ما تو را در زمین جانشین » : شخص امین خیانتکار و شخص دلسوز و خیرخواه، دغلکار گردد! خداوند متعال فرموده است
۱۵۰ ] . و در ] «. خود قرار دادیم، پس میان مردم به حق داوری کن و از هوای نفس پیروی مکن تا مبادا از راه خدا تو را گمراه سازد
همهی » : صحیح بخاری و صحیح مسلم [ ۱۵۱ ] از قول (عبدالله) بن عمر آمده است که گفت: شنیدم از رسول خدا (ص) که میفرمود
شما سرپرستید و همهتان مسؤول رعیت خود هستید، زن در خانهی [ صفحه ۱۳۰ ] شوهر سرپرست و مسؤول رعیت خود است. و
صفحه ۶۷ از ۲۷۲
این سخن را از رسول خدا (ص) شنیدم، و » : او میگوید «. خدمتگزار، در مال آقای خود چنین است و مسؤول رعیت خود میباشد
گمان میکردم که بگوید: و مرد نسبت به مال پدرش سرپرست است و مسؤول رعیت خود است، و همهی شما سرپرستید و مسؤول
ترمذی [ ۱۵۲ ] از حدیث عمرو بن مره جهنی نقل کرده است که به معاویه گفت: از پیامبر (ص) شنیدم که «. رعیت خود میباشید
هیچ رهبری نیست که در خانهاش را، به روی نیازمندان و تهیدستان بسته باشد، مگر این که خداوند درهای آسمان را به » : میفرمود
محمد بن یزداد وزیر مأمون – در حالی که او را مخاطب قرار داده بود – میگفت: من «. روی نیاز و حاجت و درماندگی وی ببندد
کان حارس دنیا انۀ فمن ان لا ینام و کل الناس نوام و کیف ترقد عینا من تضیقه همان من امره نقض و ابرام [ ۱۵۳ ] . و این امور به
عنوان دستوری فراگیر بیان شد، که اگر به زبان و اصطلاحات روز میخواستیم بیان کنیم به درازا میکشید، بلکه در فراگیری و
شمولش، بیش از آن بود که در تمام فرمانها و قوانین جهانی دربارهی وظایف و تکالیف فرمانروایان آمده است [ ۱۵۴ ] . و هر کس
در سخنان و آثار امام امیرالمؤمنین علیه السلام دقت کند، میبیند که وظایف امام، گستردهتر از اینها است، زیرا دامنهی این وظایف
تا انجام دستورات اخلاق و فضیلت و ساختن اجتماعی که در سایهی عدل و حق زندگی کند و در آن اجتماع جایی برای
نظام الحکم و » فرصتطلبی و اخاذی و رشد ظلم و فساد نماند، گسترش دارد. و ما به صورت [ صفحه ۱۳۱ ] مفصل در کتاب خود
در آن باره سخن گفتهایم. « الاداره فی الاسلام
برگرفته از کتاب تحلیلی از زندگانی امام کاظم علیهالسلام نوشته: محمد رضا عطایی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *